Cúm mùa vào đợt lạnh: phòng khám nên chuẩn bị gì

Đăng ngày

Ban biên tập quanlyphongmach.com · Chịu trách nhiệm nội dung: DS. Nguyễn Đăng Điệp · Chính sách biên tập

Cục Phòng bệnh đưa ra tám khuyến cáo phòng cúm mùa ngày 20/10/2026. Phòng khám nên sắp xếp phân luồng, vệ sinh, tồn kho và cách trả lời bệnh nhân hỏi thuốc kháng virus.

Cúm mùa vào đợt lạnh: phòng khám nên chuẩn bị gì

Trời trở lạnh, phòng chờ của phòng khám bắt đầu đông người ho, sốt, sổ mũi. Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) vừa đưa ra khuyến cáo phòng cúm mùa, đăng trên Báo Sức khỏe và Đời sống ngày 20/10/2026. Trước đó, theo tin ngày 1/10, Cục cho biết số ca cúm mùa tăng nhẹ trong vài tuần và hệ thống giám sát chưa ghi nhận ca nặng hoặc tử vong tăng bất thường.

Bài này không bàn về chuyên môn điều trị. Phần đó thuộc về bác sĩ và hướng dẫn của Bộ Y tế. Bài chỉ nói về việc phòng khám nên sắp xếp những gì để mùa cúm không làm rối vận hành.

Khuyến cáo của Cục Phòng bệnh

Theo bài báo, cúm mùa lưu hành quanh năm ở Việt Nam, số ca có thể tăng khi giao mùa và vào những tháng thu đông mát lạnh. Bệnh lây chủ yếu từ người sang người qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện, và nguy cơ tăng ở nơi đông người, kém thông thoáng. Phần lớn ca nhẹ và tự khỏi, nhưng biến chứng vẫn có thể xảy ra.

Nhóm nguy cơ cao gồm người trên 65 tuổi, trẻ dưới 5 tuổi, phụ nữ có thai và phụ nữ sau sinh đến 2 tuần, người có bệnh nền (tim mạch, phổi mạn tính, suy thận, xơ gan, đái tháo đường) và người suy giảm miễn dịch.

Tám biện pháp Cục khuyến cáo người dân:

  1. Đeo khẩu trang đúng cách ở cơ sở y tế, phương tiện công cộng và nơi đông người hoặc kém thông thoáng.
  2. Che miệng, mũi khi ho, hắt hơi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay, bỏ khăn đúng chỗ, rửa tay sau đó.
  3. Vệ sinh tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, tránh đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
  4. Hạn chế tiếp xúc gần với người đang hoặc nghi mắc bệnh hô hấp.
  5. Giữ sức khỏe: vận động, ăn uống đủ chất, ngủ đủ, giữ ấm.
  6. Khi sốt, ho, đau họng, sổ mũi thì hạn chế tiếp xúc, nghỉ ngơi, theo dõi sức khỏe, đeo khẩu trang khi gặp người khác, và không tự dùng thuốc kháng virus hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế.
  7. Vệ sinh thường xuyên bề mặt hay chạm tay, giữ nơi ở, nơi làm việc, lớp học thông thoáng.
  8. Người nguy cơ cao tránh nơi đông người, đi khám sớm khi có triệu chứng.
Rửa tay bằng xà phòng và nước, người rửa đang đeo khẩu trang
Rửa tay bằng xà phòng và nước, người rửa đang đeo khẩu trang

Ảnh: Ricki Vic, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Việc phòng khám nên sắp xếp

Phân luồng ở cửa vào

Một bảng nhắc đặt ở cửa, hoặc một câu hỏi của lễ tân ("bạn có ho, sốt không?"), đủ để chia người đến thành hai nhóm. Người có triệu chứng hô hấp ngồi riêng một khu và đeo khẩu trang, cách xa nhóm trẻ nhỏ, phụ nữ có thai và người bệnh nền. Khu chờ nhỏ thì dùng ghế cách nhau hoặc cho người bệnh chờ ngoài, gọi vào theo số. Phần việc này nối với quản lý hàng đợi ở phòng khám: đợt cao điểm thì hàng đợi chính là biện pháp phòng lây.

Khẩu trang và vệ sinh tay

Đặt sẵn khẩu trang miễn phí hoặc bán đúng giá ở quầy. Gắn dung dịch sát khuẩn ở lối vào, quầy thu ngân và cửa phòng khám. Nhân viên phải đeo khẩu trang khi tiếp xúc người bệnh có triệu chứng và rửa tay giữa hai ca.

Bề mặt và thông gió

Lau tay nắm cửa, mặt quầy, ghế chờ, bút ký, máy quẹt thẻ theo lịch cố định (ví dụ mỗi hai giờ), ghi lại giờ làm. Mở cửa sổ, bật quạt hút khi phòng chờ đông. Với phòng chạy điều hòa kín, giữ lịch vệ sinh bộ lọc.

Nhân viên ốm thì nghỉ

Nhân viên có triệu chứng hô hấp nên báo chủ phòng khám và nghỉ hoặc chuyển sang việc ít tiếp xúc. Một nhân viên lễ tân ốm vẫn ngồi quầy là nguồn lây rất hiệu quả.

Nhóm nguy cơ cao

Người cao tuổi, phụ nữ có thai, trẻ nhỏ và người bệnh nền có sốt cần được bác sĩ xem sớm, không để ngồi chờ lâu. Phòng khám nên thống nhất với bác sĩ nhóm nào được ưu tiên và ghi vào quy trình tiếp đón, để lễ tân khỏi tự quyết.

Trả lời bệnh nhân hỏi thuốc kháng virus

Nhiều người đến quầy hỏi mua thuốc kháng virus hoặc kháng sinh. Theo khuyến cáo của Cục, không tự dùng khi chưa có chỉ định. Lễ tân và nhân viên nhà thuốc cần một câu trả lời thống nhất: mời bệnh nhân vào khám để bác sĩ quyết định. Thuốc kê đơn không bán lẻ nếu không có đơn.

Tồn kho thuốc

Mùa cúm làm lượng thuốc theo chỉ định bác sĩ cho bệnh hô hấp thay đổi. Chủ nhà thuốc nên xem lại mức tồn tối thiểu và hạn dùng của các nhóm thuốc phổ biến trước khi cao điểm, theo cách nêu ở bài quản lý kho thuốc FEFO và cận date. Việc đặt hàng theo số liệu tháng trước vẫn tốt hơn đặt theo cảm giác.

Truyền thông tại quầy

Dán một tờ ngắn với các ý chính từ tám khuyến cáo, bằng chữ lớn. Phòng khám nên lấy nguồn từ thông báo chính thức của Bộ Y tế hoặc Cục Phòng bệnh, không tự thêm lời khuyên điều trị.

Mùa dịch kéo theo bệnh khác

Cuối năm, nhiều phòng khám còn gặp sốt xuất huyết, tay chân miệng ở trẻ em. Hai nhóm bệnh này đòi hỏi cách phân luồng gần giống cúm: xem bài cao điểm sốt xuất huyết, tay chân miệng. Dù ghi sổ hay dùng phần mềm như quanlyphongmach, mùa này nên đếm số lượt khám theo ngày để biết ngày nào phòng khám quá tải và xếp lịch bác sĩ cho phù hợp.

Phòng khám nhỏ không có nhiệm vụ tự xác định dịch. Khi bác sĩ nghi có chùm ca bệnh hoặc gặp người bệnh nặng, hãy báo trạm y tế hoặc Sở Y tế theo quy định hiện hành và chuyển tuyến đúng quy trình.

Checklist cho phòng khám

  1. Có bảng nhắc ở cửa hoặc câu hỏi chuẩn của lễ tân để phân người có triệu chứng hô hấp.
  2. Khu chờ riêng, có khẩu trang và dung dịch sát khuẩn.
  3. Lịch lau bề mặt cố định, có người ký ghi giờ.
  4. Mở cửa sổ, thông gió phòng chờ.
  5. Nhân viên có triệu chứng nghỉ hoặc chuyển việc ít tiếp xúc.
  6. Quy trình ưu tiên nhóm nguy cơ cao đã thống nhất với bác sĩ.
  7. Câu trả lời thống nhất về thuốc kháng virus, kháng sinh.
  8. Xem lại mức tồn tối thiểu và hạn dùng thuốc hô hấp.
  9. Tờ truyền thông dán ở quầy lấy nguồn từ Bộ Y tế.

Nguồn: Báo Sức khỏe và Đời sống, 20/10/2026. Bài này không phải lời khuyên y khoa.


Ảnh bìa: NurseTogether, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons