Luật 15/2023/QH15
Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15: phòng khám cần biết
Đăng ngày
Ban biên tập quanlyphongmach.com · Chịu trách nhiệm nội dung: DS. Nguyễn Đăng Điệp · Chính sách biên tập · Cập nhật ngày
- Số hiệu
- 15/2023/QH15
- Loại văn bản
- Luật
- Cơ quan ban hành
- Quốc hội
- Ngày ban hành
- 09/01/2023
- Ngày hiệu lực
- 01/01/2024
- Tình trạng
- Còn hiệu lực
Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15 có hiệu lực từ 1/1/2024: giấy phép hoạt động, giấy phép hành nghề, bệnh án, kê đơn và các hành vi bị cấm. Checklist cho phòng khám.
Tóm tắt
Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 do Quốc hội thông qua ngày 9/1/2023 và có hiệu lực từ 1/1/2024. Luật gồm 12 chương, 121 điều. Đây là văn bản gốc cho mọi hoạt động của phòng khám: cơ sở phải có giấy phép hoạt động, người hành nghề phải có giấy phép hành nghề, hồ sơ bệnh án và đơn thuốc phải theo quy định, và có một danh sách dài các hành vi bị cấm.
Bài này tóm lược những điều phòng khám hộ kinh doanh hay gặp nhất. Phần chi tiết về điều kiện cơ sở vật chất và nhân sự nằm ở các nghị định hướng dẫn của Chính phủ, bài này không đi sâu vào đó.
Phạm vi áp dụng
Điều 1 điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của người bệnh, người hành nghề và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; chuyên môn kỹ thuật; sai sót chuyên môn; các điều kiện bảo đảm hoạt động. Điều 48 liệt kê các hình thức tổ chức cơ sở, trong đó có phòng khám, phòng chẩn trị y học cổ truyền và cơ sở dịch vụ cận lâm sàng. Một phòng khám tư nhân thuộc nhóm này.
Điểm chính phòng khám phải làm
Giấy phép hoạt động của cơ sở
- Cơ sở chỉ được hoạt động khi có giấy phép hoạt động (Điều 49). Giấy phép không có thời hạn, và mỗi địa điểm khác nhau cần một giấy phép riêng (Điều 50 khoản 1).
- Giấy phép ghi tên, hình thức tổ chức, địa chỉ, phạm vi chuyên môn và thời gian làm việc hằng ngày (Điều 50 khoản 2). Đổi phạm vi chuyên môn, quy mô hoặc thời gian làm việc thì làm thủ tục điều chỉnh (Điều 54, thời hạn xử lý 20 ngày).
- Điều kiện cấp mới (Điều 52 khoản 2): cơ sở được thành lập đúng pháp luật, có địa điểm, cơ sở vật chất, thiết bị, hạ tầng công nghệ thông tin kết nối được với hệ thống thông tin quản lý khám bệnh, chữa bệnh, và đủ người hành nghề. Mỗi cơ sở chỉ có một người chịu trách nhiệm chuyên môn.
- Cơ quan cấp phép có thể đình chỉ từ 1 đến 24 tháng khi xảy ra sự cố y khoa nghiêm trọng hoặc cơ sở không còn đủ điều kiện (Điều 55). Giấy phép có thể bị thu hồi, chẳng hạn khi hồ sơ giả mạo hoặc cơ sở không hoạt động sau 24 tháng kể từ ngày được cấp (Điều 56).
Giấy phép hành nghề của bác sĩ, điều dưỡng
- Mỗi người chỉ có một giấy phép hành nghề, giá trị toàn quốc, thời hạn 5 năm (Điều 27). Gia hạn cần cập nhật kiến thức y khoa liên tục và nộp hồ sơ ít nhất 60 ngày trước khi hết hạn (Điều 32).
- Người hành nghề được đăng ký làm việc ở nhiều cơ sở, nhưng không được trùng thời gian khám chữa bệnh (Điều 36). Hành nghề ngoài thời gian và địa điểm đã đăng ký là hành vi bị cấm (Điều 7 khoản 5).
- Cơ sở phải công khai thời gian làm việc và danh sách người hành nghề kèm thời gian làm việc của từng người (Điều 60 khoản 3).
Công khai giá, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp
- Cơ sở niêm yết giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở và trên hệ thống thông tin quản lý (Điều 60 khoản 4). Người bệnh có quyền được giải thích chi tiết các khoản chi trả khi có yêu cầu (Điều 12 khoản 2).
- Cơ sở phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp theo quy định của Chính phủ (Điều 60 khoản 12).
Hồ sơ bệnh án
Điều 69 yêu cầu người bệnh điều trị ngoại trú cũng phải có hồ sơ bệnh án được lập và cập nhật. Hồ sơ có thể lập bằng giấy hoặc bản điện tử, hai dạng có giá trị pháp lý như nhau. Hồ sơ phải được lưu giữ và giữ bí mật. Tẩy xóa, sửa chữa hoặc lập hồ sơ bệnh án giả bị cấm (Điều 7 khoản 10). Hạn chuyển sang bệnh án điện tử của ngành là chuyện riêng, xem bài bệnh án điện tử phòng khám hạn 31/12/2026.
Kê đơn thuốc
Điều 63 yêu cầu chỉ định thuốc khi thật sự cần thiết, phù hợp chẩn đoán. Đơn thuốc hoặc hồ sơ bệnh án ghi đủ tên thuốc, hàm lượng, liều dùng, cách dùng, thời gian dùng. Không kê thực phẩm chức năng trong đơn thuốc. Người cấp phát kiểm tra, đối chiếu đơn thuốc với thông tin người bệnh. Quy định riêng về đơn thuốc điện tử xem Thông tư 26/2025/TT-BYT.
Những điều bị cấm đáng chú ý
Điều 7 có 21 khoản. Với phòng khám, nên đọc kỹ các khoản sau:
- Khoản 11: người hành nghề bán thuốc dưới mọi hình thức, trừ trường hợp y học cổ truyền và bài thuốc gia truyền đã đăng ký. Phòng khám có kèm nhà thuốc nên hỏi Sở Y tế cách áp dụng cụ thể cho mô hình của mình.
- Khoản 9: trục lợi qua chỉ định dịch vụ, thuốc. Khoản 7 và khoản 9 cũng cấm kê đơn thuốc chưa được cấp phép lưu hành và kê đơn nhằm trục lợi.
- Khoản 20: quảng cáo vượt phạm vi hành nghề hoặc phạm vi chuyên môn được phê duyệt, hoặc lợi dụng kiến thức y học để quảng cáo gian dối.
- Khoản 15 và 16: cho thuê, mượn giấy phép; cơ sở hoạt động khi không có giấy phép hoặc đang bị đình chỉ.
Hiệu lực và điều khoản chuyển tiếp
Luật có hiệu lực từ 1/1/2024. Chứng chỉ hành nghề cấp trước ngày này được chuyển đổi sang giấy phép hành nghề theo lộ trình do Chính phủ quy định; trong thời gian chờ, chứng chỉ cũ vẫn được dùng như giấy phép hành nghề. Với người đề nghị cấp giấy phép hành nghề trong các khoảng thời gian sau, luật miễn kiểm tra đánh giá năng lực: bác sĩ từ 1/1/2024 đến hết 31/12/2026; y sĩ, điều dưỡng, hộ sinh từ 1/1/2024 đến hết 31/12/2027; kỹ thuật y, dinh dưỡng lâm sàng, cấp cứu viên ngoại viện, tâm lý lâm sàng đến hết 31/12/2028. Bác sĩ nào còn chưa có giấy phép hành nghề mới nên xem lại mốc cuối năm 2026.
Checklist cho phòng khám
- Đối chiếu giấy phép hoạt động với thực tế: tên, địa chỉ, phạm vi chuyên môn, giờ làm việc đã ghi.
- Mọi bác sĩ, điều dưỡng đang làm việc có giấy phép hành nghề còn hiệu lực hoặc chứng chỉ cũ đang trong thời gian chuyển đổi; ghi lại ngày hết hạn và nhắc gia hạn trước 60 ngày.
- Niêm yết giờ làm việc, danh sách người hành nghề và bảng giá dịch vụ tại phòng khám.
- Mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp, giữ bản hợp đồng.
- Mỗi lượt khám ngoại trú có hồ sơ bệnh án đầy đủ; sửa sai bằng cách ghi bổ sung có dấu vết, không tẩy xóa.
- Đơn thuốc ghi đủ tên thuốc, hàm lượng, liều, cách dùng, thời gian dùng; không đưa thực phẩm chức năng vào đơn.
- Rà nội dung quảng cáo, bảng hiệu, trang mạng xã hội của phòng khám so với phạm vi chuyên môn trong giấy phép.
- Hỏi Sở Y tế về cách tách người kê đơn và người bán thuốc nếu có nhà thuốc đi kèm.
Phần mềm quản lý phòng khám như quanlyphongmach.com giúp lưu lượt khám, đơn thuốc và bảng giá có dấu vết, nhưng giấy phép, bảo hiểm và việc niêm yết vẫn do chủ phòng khám tự bảo đảm.
Văn bản liên quan
- Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP về dữ liệu sức khỏe của bệnh nhân.
- Thông tư 26/2025/TT-BYT về kê đơn thuốc điện tử.
- Các nghị định của Chính phủ hướng dẫn điều kiện cấp giấy phép hoạt động và lộ trình chuyển đổi chứng chỉ hành nghề.
Nguồn
Toàn văn Luật 15/2023/QH15 đăng trên Cổng xây dựng chính sách, pháp luật của Chính phủ. Tôi đọc được phần toàn văn đến khoảng Điều 77, nên các nội dung ở phần cuối luật (hiệu lực, chuyển tiếp) được đối chiếu với bài Từ 1/1/2024, phải chuyển đổi chứng chỉ hành nghề y sang giấy phép hành nghề cùng cổng này. Số điều ở phần chuyển tiếp không được trích vì các nguồn đánh số khác nhau. Vbpl.vn và thuvienphapluat.vn chặn truy cập tự động. Bài mang tính tham khảo, hãy đối chiếu bản gốc trên Công báo trước khi áp dụng.
Ảnh bìa: Harrison Keely, CC BY 4.0, Wikimedia Commons. Ảnh trong bài: Shixart1985, CC BY 2.0, Wikimedia Commons