Sốt xuất huyết tăng mạnh: phòng khám sàng lọc ngày 3-7
Đăng ngày
Ban biên tập quanlyphongmach.com · Chịu trách nhiệm nội dung: DS. Nguyễn Đăng Điệp · Chính sách biên tập
Hơn 170.000 ca sốt xuất huyết trong 10 tháng đầu năm 2026. Bác sĩ cảnh báo ngày thứ 3 đến thứ 7 dễ nguy kịch, phòng khám cần quy trình tiếp nhận và chuyển tuyến rõ ràng.
Số ca tăng, người lớn chiếm đa số
Theo Báo Sức khỏe & Đời sống ngày 07/11/2026, cả nước ghi nhận hơn 170.000 ca sốt xuất huyết và 21 ca tử vong trong 10 tháng đầu năm 2026. Cùng kỳ năm 2025 có khoảng 106.000 ca. Tại TP.HCM, tuần 44 (26/10 đến 01/11) có 1.959 ca, tăng 16,2% so với trung bình 4 tuần trước đó. Từ đầu năm đến hết tuần 44, thành phố có 44.549 ca.
Một chi tiết đáng để chủ phòng khám chú ý: theo bài báo, người lớn chiếm hơn hai phần ba tổng số ca trong khoảng 10 năm gần đây. Nói cách khác, người đến phòng khám với một cơn sốt không còn chỉ là trẻ nhỏ. Mùa này, khách sốt 2 đến 3 ngày ở độ tuổi đi làm là nhóm cần được hỏi kỹ hơn bình thường.
Bài viết cũng nêu một ca bệnh nặng: bé trai 17 ngày tuổi ở TP.HCM được điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng thành phố trong tình trạng sốc sốt xuất huyết, rối loạn đông máu. Sau 72 giờ điều trị tích cực, tình trạng của bé cải thiện. Ca này cho thấy bệnh có thể diễn biến rất nhanh ở trẻ sơ sinh.
Giai đoạn bác sĩ cảnh báo
Theo các bác sĩ được báo trích dẫn, bệnh thường qua ba giai đoạn: sốt, nguy hiểm và hồi phục. Giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào ngày thứ 3 đến thứ 7 của bệnh, đặc biệt ngày 4 đến 5, đúng lúc người bệnh bắt đầu hạ sốt. Đây là thời điểm dễ thoát huyết tương, dẫn đến sốc và tổn thương nhiều cơ quan. Hết sốt không có nghĩa là khỏi bệnh.
Những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay, kể cả khi đã hạ sốt:
- Sốt cao liên tục 3 ngày.
- Đau bụng nhiều, nôn kéo dài.
- Lừ đừ, mệt lả, tay chân lạnh, khó thở.
- Chảy máu bất thường hoặc tiểu ít.
Các khuyến cáo trong bài cũng đáng ghi nhớ: bù đủ nước, dùng oresol theo hướng dẫn của nhân viên y tế, không tự dùng ibuprofen, aspirin hoặc thuốc kháng viêm giảm đau khác vì có thể làm tăng chảy máu, không tự truyền dịch tại nhà. Trẻ sơ sinh có sốt hoặc bất thường cần được khám ở cơ sở có chuyên khoa sơ sinh.
Bài này không thay lời khuyên của bác sĩ điều trị. Phần dưới đây bàn về việc tổ chức phòng khám, không phải hướng dẫn chuyên môn.
Phòng khám nhỏ làm gì trong mùa dịch
Một phòng khám tư nhân thường là nơi đầu tiên người bệnh ghé vào ngày sốt thứ 2 hoặc thứ 3. Việc bạn làm trong 15 phút đầu có thể quyết định người đó được theo dõi sát hay quay về nhà rồi đến viện muộn.
1. Thống nhất quy trình tiếp nhận ca sốt
Họp nhanh với bác sĩ và điều dưỡng, chốt ba điều bằng văn bản một trang:
- Ca sốt nào cần bác sĩ khám ngay, không xếp hàng theo thứ tự đến.
- Câu hỏi bắt buộc ở quầy tiếp đón: sốt từ ngày nào, đã dùng thuốc gì, có dấu hiệu cảnh báo nào.
- Ca nào phòng khám không đủ điều kiện theo dõi thì chuyển tuyến, chuyển đến đâu, ai gọi xe.
Danh mục kỹ thuật và phạm vi chuyên môn của phòng khám đã ghi trong giấy phép hoạt động. Nếu phòng khám chưa có điều kiện theo dõi người bệnh qua đêm, đừng cố giữ lại.
2. Ghi giờ và ngày bệnh vào hồ sơ
Điểm hay thiếu nhất ở phòng khám nhỏ là không ghi rõ "ngày thứ mấy của bệnh" và giờ hạ sốt. Một dòng trong hồ sơ khám giúp lần tái khám sau biết đang ở giai đoạn nào. Nếu hồ sơ là sổ giấy, hãy kẹp một tờ phiếu theo dõi sốt xuất huyết. Nếu hồ sơ điện tử, tạo sẵn mẫu ghi chú để bác sĩ không phải gõ lại.
3. Hẹn tái khám đúng ngày 3 đến 5
Người bệnh sốt xuất huyết thường được hẹn khám lại. Lịch tái khám hay bị bỏ qua nhất đúng vào lúc người bệnh thấy "đã hạ sốt, khỏe rồi". Hãy nhắc lịch tái khám bằng tin nhắn hoặc cuộc gọi vào buổi sáng trước ngày hẹn, và dặn rõ người nhà dấu hiệu phải quay lại ngay không chờ hẹn. Bài hẹn tái khám phòng khám: giảm khách bỏ hẹn có các cách nhắc hẹn thực tế.
4. Nhớ nghĩa vụ báo cáo bệnh truyền nhiễm
Sốt xuất huyết thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm phải theo dõi, báo cáo. Từ 01/7/2026, chế độ báo cáo đã đổi theo Thông tư 15/2026/TT-BYT. Phòng khám nên hỏi Trạm Y tế địa phương về đầu mối và cách báo cáo. Chi tiết xem Thông tư 15/2026/TT-BYT: phòng khám báo cáo dịch bệnh. Biểu mẫu cụ thể nên xác nhận với cơ quan y tế địa phương.
5. Rà vật tư và thuốc
Chuẩn bị đủ nhiệt kế, oresol, que thử nếu phòng khám có làm xét nghiệm nhanh, găng tay, dung dịch sát khuẩn. Kiểm tra hạn dùng các lô sắp hết để không vừa vào mùa cao điểm đã thiếu. Cách quản lý lô theo hạn dùng được nói trong bài quản lý kho thuốc phòng khám: FEFO và cảnh báo cận date.
Ảnh: National Eye Institute, CC BY 2.0, Wikimedia Commons
6. Giữ phòng khám không thành ổ muỗi
Bài báo nhắc phòng bệnh bằng cách diệt muỗi, diệt lăng quăng và loại bỏ vật dụng chứa nước đọng. Với phòng khám, kiểm tra khay nước ở dưới điều hòa, chậu cây, thùng chứa nước ở sân sau, và nhắc người bệnh điều tương tự khi về nhà.
Gợi ý một tờ checklist đầu ca
- Có ghế ngồi riêng, chờ ngắn cho người sốt cao?
- Bác sĩ đã nắm danh sách cơ sở nhận chuyển tuyến gần nhất và số điện thoại?
- Mẫu hồ sơ theo dõi sốt xuất huyết có sẵn ở bàn khám?
- Điều dưỡng biết quy trình báo cáo ca bệnh truyền nhiễm?
- Có tờ dặn dò dấu hiệu nguy hiểm phát cho người nhà?
Những việc này nhỏ, không tốn tiền, nhưng giúp phòng khám tiếp nhận có hệ thống ngay cả lúc đông. Phần mềm quản lý phòng khám như quanlyphongmach giúp xếp hàng đợi và lưu hồ sơ khám, còn việc nhận định lâm sàng luôn thuộc về bác sĩ.
Nguồn
- Báo Sức khỏe & Đời sống, "Sốt xuất huyết tăng mạnh, bác sĩ cảnh báo thời điểm dễ nguy kịch nhất", 07/11/2026: suckhoedoisong.vn.
Ảnh bìa: Fedaro, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons